Chúng tôi giảm nhẹ 20 điểm cơ bản dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam cho cả năm 2024 & 2025, tương đương mức tăng trưởng lần lượt 5,8% và 6,5%. Đồng thời cũng điều chỉnh dự báo tỷ giá USD/VND cho năm 2024-2025 lần lượt ở mức 25.700 và 25.500 từ lần lượt 25.200 và 24.800 theo dự báo trước đó.
Sản xuất và xuất khẩu hồi phục trước những lo ngại về tỷ giá
Nền kinh tế toàn cầu năm 2024 đối mặt với nhiều bất ổn địa chính trị, bao gồm xung đột Gaza- Israel, khủng hoảng Biển Đỏ và chiến tranh ở Ukraine. Tuy nhiên, có dấu hiệu cải thiện với ngành sản xuất cho thấy sự mở rộng khiêm tốn trong khi ngành dịch vụ toàn cầu tiếp tục tăng trưởng bền vững. Hầu hết các đối tác thương mại lớn của Việt Nam (trừ Trung Quốc và Nhật Bản) dự kiến sẽ có tốc độ tăng trưởng GDP cao hơn so với năm trước, dù vẫn còn những thách thức như lạm phát và căng thẳng địa chính trị.
Nền kinh tế Việt Nam tiếp tục nhận được nhiều lời khen ngợi, với dự báo tăng trưởng GDP cao nhất trong số các đối tác chính. Các chỉ số kinh tế nội địa trong 5 tháng đầu năm 2024 nhìn chung vẫn tích cực, với những cải thiện trong xuất khẩu, nhập khẩu, sản xuất và dòng vốn FDI giải ngân. Tuy nhiên, tăng trưởng đầu tư công và doanh số bán lẻ đang chậm lại, và lạm phát đang gia tăng. Dự báo tăng trưởng GDP mới của bộ phận nghiên cứu Vĩ mô HSC cho giai đoạn 2024-2025 phản ánh quan điểm thận trọng, xem xét các yếu tố tác động bên ngoài như lãi suất cao kéo dài ở Mỹ.
Những rủi ro đối với nền kinh tế Việt Nam bao gồm sự mất giá của đồng VND và ảnh hưởng kép đến lạm phát, sự trì trệ trong lĩnh vực bất động sản ảnh hưởng đến tiêu dùng, và thiếu hụt nguồn cung điện ảnh hưởng đến sản xuất. Các nỗ lực để giải quyết những rủi ro này bao gồm can thiệp của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vào thị trường ngoại hối/vàng và các hành động đảm bảo an ninh năng lượng của Chính phủ, chẳng hạn như dự kiến hoàn thành đường truyền tải 500kV kết nối Miền Trung với Miền Bắc trong nửa cuối năm 2024.
Mặc dù nhân sự có sự thay đổi gần đây, Chúng tôi tin rằng đây là kết quả của nỗ lực không ngừng nhằm tăng cường tính minh bạch trong bộ máy nhà nước. Môi trường chính trị vẫn ổn định với niềm tin của NĐT NN được giữ vững. Chiến dịch chống tham nhũng của Việt Nam đã giúp cải thiện đáng kể tính minh bạch như được phản ánh trong chỉ số Nhận thức tham nhũng
Ngành công nghiệp chế biến & chế tạo hồi phục; lo ngại về tỷ giá VND
Chúng tôi giảm 20 điểm cơ bản dự báo tăng trưởng GDP cho năm 2024 & 2025 xuống lần lượt 5,8% và 6,5%. Ngoài ra, chúng tôi điều chỉnh dự báo tỷ giá USD/VND cho năm 2024 & 2025 lần lượt ở mức 25.700 & 25.500 từ lần lượt 25.200 & 24.800 trong dự báo trước đó.
Đối với những rủi ro mà chúng tôi đã phân tích vào đầu năm, một số rủi ro đã hạ nhiệt (đặc biệt là rủi ro thiếu hụt năng lượng), trong khi một số rủi ro khác lại gia tăng (như rủi ro tỷ giá). Trong khi đó, môi trường chính trị ở Việt Nam vẫn ổn định.
Những điều chỉnh chính đối với dự báo kinh tế Yếu tố quốc tế
Bước sang năm 2024, kinh tế toàn cầu tiếp tục phải đối mặt với nhiều bất ổn địa chính trị bao gồm cuộc xung đột ở dải Gaza, cuộc khủng hoảng Biển Đỏ và cuộc chiến tranh đang diễn ra ở Ukraina. Kết quả cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11/2024 có thể sẽ tác động đến hoạt động thương mại toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, tình hình nhìn chung có nhiều dấu hiệu cải thiện
Hoạt động kinh tế trong nước của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2024 và dự báo Số liệu kinh tế vĩ mô của Việt Nam nhìn chung vẫn tích cực trong 2 tháng đầu Q2/2024. Trong đó, kim ngạch xuất nhập khẩu, hoạt động sản xuất, phát điện và thu hút vốn FDI tăng trưởng tốt hơn so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2024 (Biểu đồ 9). Tuy nhiên, đầu tư công đang giảm tốc, doanh số bán lẻ hàng hóa tăng chậm lại so với cùng kỳ và lạm phát đang gia tăng. Đặc biệt, tăng trưởng tín dụng ước tính chỉ đạt khoảng 2,5% kể từ đầu năm, mức thấp nhất kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát vào năm 2020
Rủi ro tỷ giá vẫn cao
Nguyên nhân chính gây sức ép lên đồng VND xuất phát từ khác biệt chính sách giữa NHNN (nới lỏng tiền tệ) và Fed (thắt chặt tiền tệ), từ đó làm chênh lệch lãi suất giữa VND và USD kéo dài.
Trước áp lực mất giá của đồng VND, NHNN đã triển khai hàng loạt biện pháp mang tính kỹ thuật. Thứ nhất, NHNN bắt đầu hút thanh khoản khỏi thị trường liên ngân hàng kể từ ngày 11/3/2024, nâng dần lãi suất phát hành tín phiếu NHNN lên 4,25%/năm từ 1,4%/năm. Điều này đã làm lãi suất liên ngân hàng VND ở nhiều kỳ hạn tăng một cách hiệu quả lên 4-5%/năm, từ đó làm giảm sức hấp dẫn của việc giao dịch chênh lệch giá của các tổ chức tín dụng (Biểu đồ 11).
Ngoài ra, NHNN đã cân bằng giữa việc bơm và hút thanh khoản, sẵn sàng cung cấp thanh khoản cho các tổ chức tài chính đang gặp khó khăn kể từ ngày 2/4/2024. Lãi suất cho vay OMO cũng được điều chỉnh tăng 50 điểm cơ bản lên 4,5%/năm (phù hợp với lãi suất điều hành – lãi suất tái cấp vốn).
Tuy nhiên, lãi suất huy động vẫn đang ở mức thấp kỷ lục (Biểu đồ 12), lãi suất ngắn hạn dưới 6 tháng thấp hơn nhiều so với mức trần lãi suất huy động 4,75% do NHNN quy định. Điều này phản ánh tình hình cung cầu trên thị trường khi tăng trưởng tín dụng cũng ở mức thấp kỷ lục như đề cập ở trên, phản ánh nhu cầu đầu tư yếu trong bối cảnh các chiến dịch chống tham nhũng được đẩy mạnh chưa từng thấy.
Ngoài nhu cầu về USD, nhu cầu vàng trong nước cũng tăng mạnh dưới tác động của xu hướng toàn cầu. Sự gia tăng này càng phức tạp do chênh lệch giá lớn giữa giá vàng trong nước và thế giới, từ đó thúc đẩy các hoạt động đầu cơ.
Ngay cả ngân hàng trung ương các quốc gia lớn như Trung Quốc cũng tăng cường dự trữ vàng do căng thẳng địa chính trị gia tăng. Vàng được coi là kênh đầu tư an toàn, dựa trên cảm hứng từ một câu nói cổ: “Ngọc lúc thịnh, vàng lúc khó khăn”
Rủi ro thiếu hụt điện năng hạ nhiệt
Trong 5 tháng đầu năm 2024, hoạt động phát điện phục hồi mạnh mẽ, từ đó hỗ trợ sự phục hồi của ngành công nghiệp chế biến & chế tạo (Biểu đồ 17). Khi bước vào giai đoạn cao điểm tiêu thụ điện, sản lượng phát điện của Việt Nam đạt mức cao kỷ lục trong tháng 5/2024 (Biểu đồ 18). Ngoài ra, KNNK than tăng cao kỷ lục trong 5 tháng đầu năm, vượt 3,5 tỷ USD, tăng 32% so với cùng kỳ. KNNK than tăng mạnh chủ yếu để cung cấp cho các nhà máy nhiệt điện, chủ yếu ở phía Bắc, do sản xuất trong nước chỉ đáp ứng được khoảng 65% nhu cầu than.
Một diễn biến tích cực ngoài dự kiến của chúng tôi là khả năng đường dây 500kV từ Quảng Bình (miền Trung) đến Hưng Yên (miền Bắc) sẽ có khả năng cao hoàn thành đúng tiến độ và sẵn sàng đưa vào vận hành trong nửa cuối năm 2024. Điều này sẽ giúp nâng công suất truyền tải điện giữa miền Trung và miền Bắc từ khoảng 2.200MW hiện nay lên khoảng 5.000MW. Sự bổ sung này sẽ góp phần đảm bảo nguồn cung điện ổn định cho miền Bắc trong năm nay và những năm tới, khu vực hiện vẫn đang phụ thuộc đáng kể vào nhiệt điện và việc triển khai các dự án điện gió & điện mặt trời gặp nhiều khó khăn hơn so với miền Trung và miền Nam.
Những năm gần đây, do cơ sở hạ tầng tốt và lợi thế về vị trí địa lý gần Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp FDI lớn đã mở rộng đầu tư vào các KCN ở miền Bắc Việt Nam, trong đó có các công ty như Samsung, LG, chuỗi cung ứng của Apple như Foxconn.
Tình trạng thiếu điện, đặc biệt là ở miền Bắc, đang là mối lo ngại lớn đối với hoạt động liên tục của các doanh nghiệp này. Đảm bảo an ninh năng lượng sẽ giảm thiểu mối lo ngại này trong dài hạn và việc nhanh chóng vận hành đường dây truyền tải điện mới thể hiện cam kết của Chính phủ trong nỗ lực hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài cũng như các doanh nghiệp trong nước.
Môi trường chính trị vẫn ổn định
Trong những tháng đầu năm 2024, chiến dịch chống tham nhũng đã lên đến đỉnh điểm, đây là bước chuẩn bị cho Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 14 dự kiến diễn ra vào đầu năm 2026. Chỉ trong vài tháng, 3 trong số 5 vị trí lãnh đạo cấp cao nhất đã buộc phải sớm từ chức do có nhiều vi phạm, khuyết điểm làm ảnh hưởng đến uy tín của Đảng. Trong đó có nguyên Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng, nguyên Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, nguyên Thường trực Ban Bí thư Trương Thị Mai.
Những thay đổi lãnh đạo ở cấp cao nhất của Việt Nam đã thu hút được sự chú ý đáng kể của truyền thông quốc tế. Tuy nhiên, thay vì lo ngại về những gián đoạn ngắn hạn, HSC tin rằng đây là kết quả của nỗ lực không ngừng nghỉ nhằm làm trong sạch và tăng cường tính minh bạch trong bộ máy nhà nước. Nỗ lực này bắt đầu bằng việc thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng vào đầu năm 2013 dưới sự lãnh đạo của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng
Cập nhật số liệu kinh tế 5 tháng đầu năm 2024
FDI đăng ký giảm, kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh, CPI tăng lên mức cao nhất 17 tháng KNXK tăng 15,2% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2024, cải thiện đáng kể so với giảm 11,7% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2023. Với kết quả tích cực này cùng với việc KNNK tăng mạnh, thương mại của Việt Nam đã thâm hụt 1 tỷ USD trong tháng 5/2024, kết thúc 23 tháng thặng dư liên tiếp.
Mặc dù phải đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm lạm phát gia tăng và vốn FDI đăng ký chậm lại, triển vọng kinh tế vẫn tích cực với kỳ vọng hoạt động sản xuất & vốn FDI thực hiện tiếp tục tăng trưởng, nhu cầu trong nước ổn định và số lượng du khách quốc tế tăng mạnh
Kim ngạch xuất khẩu tăng 15,2% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2024
Trong tháng 5/2024, KNXK và KNNK tăng lần lượt 15,8% và 29,9% so với cùng kỳ, vượt dự báo của chúng tôi là tăng lần lượt 13,9% và 22,1% so với cùng kỳ.
Thương mại vẫn tích cực trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Trung Quốc gia tăng, 30/5/2024) và khảo sát gần đây của Bloomberg (Vietnam Inflation at 16-Month High Adds Pressure on Central Bank, 29/5/2024).
So với tháng trước, cả KNXK và KNNK đều tăng mạnh lần lượt 5,7% và 12,8%. Từ đó, KNXK và KNNK 5 tháng đầu năm 2024 tăng lần lượt 15,2% và 18,2% so với cùng kỳ, vượt dự báo cả năm của chúng tôi là tăng lần lượt 12,5% và 13,5% so với cùng kỳ.
Các mặt hàng đóng góp chính vào tăng trưởng KNXK tháng 5/2024 bao gồm: máy tính & sản phẩm điện tử (tăng 18% so với cùng kỳ), điện thoại các loại (tăng 13,4% so với cùng kỳ), máy móc (tăng 16,1% so với cùng kỳ), gỗ & sản phẩm từ gỗ (tăng
FDI thực hiện tăng 7,8% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2024
Trong tháng 5, FDI thực hiện tăng 9,4% so với cùng kỳ, tháng thăng thứ 16 liên tiếp, tương đương tăng 7,8% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2024 (so với giảm 0,8% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2023) (Biểu đồ 27). Tuy nhiên, FDI đăng ký giảm 9,1% so với cùng kỳ và là tháng giảm thứ 3 liên tiếp.
Mặc dù FDI đăng ký tăng chậm hơn dự kiến, HSC vẫn giữ nguyên dự báo FDI thực hiện & đăng ký sẽ tăng trưởng lần lượt 6% và 9% trong năm 2024, sau đó tăng trưởng lần lượt 9% và 12% trong năm 2025 (Mời xem: Triển vọng kinh tế Việt Nam năm 2024- 2025, 23/1/2024, HSC, và FDI vẫn tích cực trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng, 27/5/2024).
Đầu tư công tăng 5% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2024 (bằng 26,6% kế hoạch năm)
Trong tháng 5, đầu tư công tăng 3,1% so với cùng kỳ, tương đương tăng 5% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2024, so với tăng 21,5% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2023, tương đương 26,6% kế hoạch năm 2024 của Chính phủ (677,1 nghìn tỷ đồng) (Biểu đồ 28).
Chính phủ ước tính đã thu ngân sách đạt 52,8% kế hoạch năm 2024 so với chi ngân sách đạt 31% kế hoạch năm 2024. Do đó, trong 5 tháng đầu năm 2024, ngân sách nhà nước thặng dư 241,7 nghìn tỷ đồng, so với mục tiêu thâm hụt 399,4 nghìn tỷ đồng trong năm 2024 ('Quyết định 2715' của Bộ Tài chính)
Doanh số bán lẻ hàng hóa & dịch vụ tăng 8,7% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2024
Trong tháng 5, doanh số bán lẻ hàng hóa & dịch vụ tăng 9,5% so với cùng kỳ, tương đương tăng 8,7% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2024 (so với tăng 12,3% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2023), sát với dự báo tăng trưởng 9% của HSC cho cả năm 2024.
Trong đó, dịch vụ lưu trú và ăn uống (tăng 15,1% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2024) và du lịch (tăng 45,1% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2024) (Biểu đồ 29) đã đóng góp đáng kể. Chính phủ đã thông qua đề xuất giảm thuế GTGT từ 10% xuống 8% đối với một số hàng hóa & dịch vụ đến hết năm 2024 và sẽ trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa 15.
Số lượng du khách quốc tế tăng 64,9% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2024
Trong tháng 5/2024, số lượng du khách quốc tế tăng 51% so với cùng kỳ (Biểu đồ 30). Tính chung 5 tháng đầu năm 2024, số lượng du khách đạt 7,6 triệu lượt (tăng 64,9% so với cùng kỳ), tương đương 103,9% so với mức trước dịch COVID-19.
Trong 3 thị trường dẫn đầu, Trung Quốc lần đầu tiên dẫn đầu kể từ tháng 12/2021, với 357.000 lượt khách. Hàn Quốc rơi xuống vị trí thứ hai với 351.000 lượt khách. Trong năm 2024, Dự báo số lượng du khách quốc tế sẽ đạt 17,5 triệu lượt, tăng 39% so với mức 12,6 triệu lượt trong năm 2023.
CPI tăng tốc lên mức cao nhất kể từ tháng 1/2024
Trong tháng 5/2024, CPI tổng thể tiếp tục tăng lên 4,44% so với cùng kỳ từ tăng 4,4% so với cùng kỳ trong tháng trước (Biểu đồ 32), đạt tăng cao nhất kể từ tháng 1/2023 nhưng thấp hơn dự báo của chúng tôi (Mời xem: CPI có thể tiếp tục tăng trong tháng 5 do mức nền thấp, ngày 10/5/2024).
Điều này là do chi phí lương thực & thực phẩm và giao thông đóng góp lớn hơn vào lạm phát tổng thể (Biểu đồ 33). Tuy nhiên, chi phí giao thông tăng lên (tăng 5,58% so với cùng kỳ) do mức nền thấp (giảm 8,94% so với cùng kỳ trong tháng 5/2023). So với tháng trước, nhờ giá xăng dầu trong nước giảm 4,72%, chi phí nhóm giao thông giảm 1,73% (đóng góp 9,83% tỷ trọng giỏ CPI). Trong khi đó, lạm phát nhóm thực phẩm tăng 0,59% so với tháng trước và tăng 2,87% so với cùng kỳ do giá thịt lợn tăng (tăng 1,94% so với tháng trước) lên mức cao nhất kể từ tháng 8/2022.
Nếu loại trừ các mặt hàng lương thực, thực phẩm tươi sống, năng lượng và các mặt hàng có sự kiểm của nhà nước bao gồm dịch vụ y tế & giáo dục, lạm phát cơ bản giảm nhẹ xuống 2,68% so với cùng kỳ trong tháng 4/2024. Điều này cho thấy CPI tổng thể tăng lên chủ yếu do các mặt hàng ngoài cơ bản.
Trong 5 tháng đầu năm 2024, lạm phát tổng thể tăng 4,03% so với cùng kỳ, chủ yếu do đóng góp của các mặt hàng ngoài cốt lõi (Biểu đồ 34-35). Do kết quả hiện sát với dự báo, Chúng tôi duy trì dự báo CPI tổng thể năm 2024-2025 lần lượt bình quân ở mức 3,8% & 3,4%.
Nguồn HSC
